Khi mới bắt đầu, bạn sẽ liên tục gặp những thuật ngữ như Forex, Spread, Bid, Ask, Lot, Pip, Margin hay Bitcoin. Nghe có vẻ rất phức tạp, nhưng thực ra mỗi khái niệm đều khá đơn giản nếu được giải thích bằng những ví dụ quen thuộc trong cuộc sống.

Đừng cố ghi nhớ tất cả trong một ngày. Chỉ cần hiểu đúng những khái niệm cơ bản trong trading dưới đây, bạn đã hoàn thành bước đầu tiên trên Lộ trình chinh phục thị trường tài chính.

1. Forex là gì?

Forex (Foreign Exchange) là thị trường mua bán ngoại tệ (tiền tệ) toàn cầu.

Giao dịch 24 giờ mỗi ngày, 5 ngày/tuần.

Là thị trường lớn nhất hành tinh, khoảng 7-8 nghìn tỷ đô mỗi ngày.

Ví dụ:

• Bạn đổi 100 USD sang tiền Việt.
• Người khác đổi Euro sang USD.

Đó chính là giao dịch Forex.

Trong trading, bạn không cầm tiền thật đi đổi, chỉ cần ngồi nhà thao tác trên điện thoại, trên máy tính được kết nối với mạng internet.

Bạn chỉ dự đoán:

Đồng tiền nào sẽ mạnh hơn đồng tiền nào.

Ví dụ:

Đối với cặp tiền: EUR/USD

Nghĩa là so sánh:

• Đồng Euro
• với đồng USD

Nếu nghĩ Euro sẽ tăng giá so với USD → Mua.

Nếu nghĩ Euro sẽ giảm → Bán.

Ví dụ rất đời thường

Hôm nay

1 USD = 26.000 VNĐ

Một tháng sau

1 USD = 27.000 VNĐ

Nếu bạn đã mua USD từ trước thì bạn có lời 1000 VNĐ.

2. Giá mua (Ask) là gì?

Hãy tưởng tượng bạn đi mua vàng.

Tiệm vàng luôn có bảng

Mua vào: 119 triệu

Bán ra: 121 triệu

Nếu bạn muốn mua vàng

Bạn phải mua với giá: 121 triệu.

Đó chính là Giá Ask (Giá bán của thị trường).

Nói đơn giản:

Ask là mức giá bạn phải trả để mua.

3. Giá bán (Bid) là gì?

Nếu ngay lập tức bạn bán lại miếng vàng vừa mua.

Tiệm chỉ mua lại với giá: 119 triệu.

Đó gọi là giá Bid.

Hay nói đơn giản:

Bid là giá thị trường sẵn sàng mua của bạn.

4. Spread là gì?

Đây là khái niệm khiến nhiều người mới thắc mắc nhất.

Thực ra Spread chỉ là:

Khoảng chênh lệch giữa giá mua và giá bán.

Ví dụ

Mua vàng: 121 triệu

Bán ngay: 119 triệu

Bạn lỗ ngay: 2 triệu.

Khoản 2 triệu đó chính là Spread.

Trong Forex

Ví dụ cặp tiền: EUR/USD có:

Giá Bid =1.10000

Giá Ask =1.10020

Spread = 0.00020

Hay còn gọi là 2 pip.

Đó là “phí” bạn trả để được giao dịch.

Có thể hiểu đơn giản như:

Tiền công của sàn giao dịch.

5. Cặp tiền tệ là gì?

Trong Forex luôn giao dịch theo cặp, hay là mua bán tỉ giá.

Ví dụ

EUR/USD; GBP/USD; USD/JPY; AUD/USD

Tại sao?

Vì tiền chỉ có giá trị khi đem so với một đồng tiền khác.

Giống như: 1kg xoài = 60.000 VNĐ

Bạn không thể nói: “1kg xoài”

mà không nói giá bao nhiêu.

Tiền cũng vậy.

6. Vàng (Gold)

Trên sàn, Vàng thường có mã: XAU/USD

Nghĩa là

Giá của 1 ounce vàng được tính bằng USD.

Trader không mua cục vàng đem về nhà.

Họ chỉ giao dịch dựa trên sự tăng giảm giá.

Ví dụ, nếu vàng hiện tại có giá 3.300 sau đó tăng lên 3.350

Nếu là người mua sẽ có lời 50 USD, nếu là người bán sẽ bị lỗ 50 USD.

7. Chứng khoán là gì?

Khi mua cổ phiếu

Bạn đang sở hữu một phần rất nhỏ của doanh nghiệp.

Ví dụ

Bạn mua cổ phiếu Vinamilk.

Nếu công ty phát triển tốt. Giá cổ phiếu tăng.

Bạn có lời.

Nếu công ty kinh doanh kém. Giá giảm.

Bạn bị lỗ.

Có thể hiểu đơn giản:

Mua cổ phiếu giống như góp vốn làm ăn với doanh nghiệp.

8. Chỉ số chứng khoán là gì?

Đây là điều nhiều người mới rất hay nhầm.

VNIndex không phải là một công ty.

Nó giống như: “Bảng điểm của cả thị trường.”

Nếu đa số cổ phiếu tăng. VNIndex tăng.

Nếu phần lớn giảm. VNIndex giảm.

Ví dụ đời thường, một lớp học có: 40 học sinh.

Nếu đa số học sinh đạt điểm cao.

Điểm trung bình của lớp tăng.

VNIndex cũng hoạt động tương tự.

9. VN30 là gì?

VN30 là điểm trung bình của 30 công ty lớn nhất Việt Nam.

Ví dụ: FPT, Vietcombank, Vinamilk, Hòa Phát, Masan,…

Nó giống như:

Đội tuyển quốc gia của thị trường chứng khoán Việt Nam.

10. Nasdaq là gì?

Nasdaq là chỉ số đại diện cho rất nhiều công ty công nghệ lớn của Mỹ.

Ví dụ: Apple, Microsoft, NVIDIA, Amazon, Meta, Google…

Nếu các công ty công nghệ tăng -> Nasdaq tăng, và ngược lại.

11. Crypto là gì?

Crypto là tiền điện tử.

Ví dụ: Bitcoin, Ethereum, Solana, BNB, …

Không có ngân hàng nào phát hành.

Không có tiền giấy.

Mọi giao dịch đều thực hiện trên Internet.

Ví dụ

Bitcoin hôm nay 100.000 USD

Ngày mai 102.000 USD

Nếu bạn mua từ hôm trước. Bạn có lời.

12. Tỷ giá là gì?

Tỷ giá đơn giản là:

Giá của một đồng tiền khi đổi sang đồng tiền khác.

Ví dụ

Hôm nay đổi 1 USD = 26.500 VNĐ

Có thể ghi là USD/VNĐ = 26.500

Vậy tỷ giá USD/VND là 26.500

Ngày mai đổi 1 USD = 27.000 VNĐ

Tỷ giá đã tăng.

13. Tại sao một sàn giao dịch lại có đủ Forex, Vàng, Crypto, Chứng khoán và Chỉ số?

Đây là câu hỏi rất nhiều người mới thắc mắc.

Thực tế, sàn giao dịch giống như một siêu thị tài chính.

Trong siêu thị có nhiều quầy:

• Quầy tiền tệ (Forex)
• Quầy vàng, bạc và dầu
• Quầy cổ phiếu
• Quầy chỉ số
• Quầy tiền điện tử

Bạn muốn giao dịch sản phẩm nào thì chỉ cần chọn đúng “quầy” đó trên nền tảng giao dịch.

14. Xu hướng (Trend) là gì?

Xu hướng là hướng di chuyển chính của giá trong một khoảng thời gian.

Bạn có thể tưởng tượng như đang đi trên một con đường:

• Đường đi lên → Xu hướng tăng.
• Đường đi xuống → Xu hướng giảm.
• Đường bằng phẳng → Xu hướng đi ngang.

Trong Trading cũng vậy.

Giá không tăng hay giảm mãi, nhưng trong từng giai đoạn luôn có một hướng di chuyển chủ đạo.

Việc của trader là xác định xem thị trường đang có xu hướng gì để đưa ra quyết định phù hợp.

15. Đòn bẩy (Leverage) là gì?

Đòn bẩy giúp bạn giao dịch với số tiền lớn hơn số vốn đang có.

Ví dụ:

Bạn có 100 USD.

Sàn cung cấp đòn bẩy 1:100.

Bạn có thể mở giao dịch có giá trị lên tới 10.000 USD.

Có thể hình dung đòn bẩy giống như đòn bẩy khi nâng một vật nặng. Với cùng một sức, bạn có thể nâng được vật nặng hơn.

Trong Trading cũng vậy, đòn bẩy giúp tăng quy mô giao dịch. Tuy nhiên, lợi nhuận có thể tăng nhanh hơn thì rủi ro cũng tăng tương ứng.

Khi tham gia thị trường tài chính, bạn có thể sử dụng đòn bẩy để giao dịch với số tiền lớn gấp hàng trăm, thậm chí hàng nghìn lần số vốn ký quỹ. Đây là một lợi thế giúp bạn tận dụng cơ hội với số vốn nhỏ, nhưng cũng đồng nghĩa chỉ cần giá biến động theo hướng bất lợi, khoản lỗ có thể tăng lên rất nhanh nếu không quản lý rủi ro đúng cách.

16. Stop Loss là gì?

Stop Loss (SL) là mức giá bạn chấp nhận dừng lỗ.

Ví dụ:

Bạn mua vàng ở 3.300 USD.

Bạn chấp nhận lỗ tối đa 20 USD.

Bạn đặt Stop Loss tại 3.280 USD.

Nếu giá giảm xuống mức này, lệnh sẽ tự động đóng.

Có thể hiểu đơn giản:

Stop Loss giống như dây an toàn khi lái xe.

Bạn hy vọng sẽ không bao giờ phải dùng đến, nhưng nếu có sự cố xảy ra, nó sẽ giúp hạn chế thiệt hại.

17. Take Profit là gì?

Take Profit (TP) là mức giá bạn muốn chốt lời.

Ví dụ:

Bạn mua vàng ở 3.300 USD.

Mục tiêu lợi nhuận là 30 USD.

Bạn đặt Take Profit tại 3.330 USD.

Khi giá chạm mức này, hệ thống sẽ tự động đóng lệnh và ghi nhận lợi nhuận.

Nếu Stop Loss là điểm dừng khi giao dịch không như kỳ vọng, thì Take Profit là điểm kết thúc khi mục tiêu đã đạt được.

18. Margin (Ký quỹ) là gì?

Margin là số tiền sàn tạm giữ để bạn có thể mở một giao dịch.

Ví dụ:

Bạn muốn giao dịch một lệnh trị giá 10.000 USD.

Nhờ có đòn bẩy, bạn không cần có đủ 10.000 USD mà chỉ cần ký quỹ một phần nhỏ.

Có thể hiểu Margin giống như tiền đặt cọc khi thuê nhà.

Bạn chỉ cần đặt cọc trước một khoản để được sử dụng một tài sản có giá trị lớn hơn.

19. Margin Call là gì?

Margin Call (Cảnh báo ký quỹ) xảy ra khi tài khoản của bạn bị thua lỗ quá nhiều và số tiền còn lại không đủ để duy trì các lệnh đang mở.

Lúc này, sàn sẽ cảnh báo bạn cần:

• Nạp thêm tiền.
• Hoặc đóng bớt lệnh.

Nếu tiếp tục thua lỗ, sàn có thể tự động đóng các lệnh để tránh tài khoản bị âm.

Có thể hình dung giống như khi bạn vay tiền ngân hàng để kinh doanh. Nếu khoản tiền còn lại không đủ đảm bảo, ngân hàng sẽ yêu cầu bạn bổ sung tài sản hoặc thu hồi khoản vay.

20. Hỗ trợ và Kháng cự là gì?

Đây là hai khái niệm quan trọng nhất trong phân tích kỹ thuật.

Hỗ trợ (Support)

Là vùng giá mà khi giảm đến đó, giá thường có xu hướng bật tăng trở lại vì có nhiều người mua.

Giống như mặt sàn.

Một quả bóng rơi xuống sàn thường sẽ nảy lên.

Kháng cự (Resistance)

Là vùng giá mà khi tăng đến đó, giá thường có xu hướng quay đầu giảm vì có nhiều người bán.

Giống như trần nhà.

Bạn ném một quả bóng lên trần, nó sẽ bật xuống.

Trader thường sử dụng các vùng hỗ trợ và kháng cự để tìm điểm mua, điểm bán hoặc đặt Stop Loss và Take Profit hợp lý.

Kết bài

Khi mới bước chân vào trading, bạn không cần biết phân tích kỹ thuật hay những chiến lược phức tạp. Điều quan trọng nhất là hiểu được các khái niệm cơ bản như giá mua, giá bán, spread, Forex, chứng khoán, vàng, chỉ số và tiền điện tử.

Hãy xem đây như việc học bảng chữ cái trước khi tập đọc. Khi đã hiểu ngôn ngữ của thị trường, việc học các kiến thức nâng cao sẽ trở nên dễ dàng và tự nhiên hơn rất nhiều.